‘ಖಾತೆದಾರ, ನಾಮಿನಿ’ ಇಬ್ಬರು ಮೃತಪಟ್ಟರೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಯಾರಿಗೆ ಹಣ ನೀಡುತ್ತೆ? ನಿಯಮ ಹೇಳೋದೇನು ಗೊತ್ತಾ?

ಕ್ರಿಯೇಟರ್ ಕನ್ನಡ ಡಿಜಿಟಲ್ ಡೆಸ್ಕ್ : ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಮಾ ಮಾಡಿದ ಹಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಜನರಿಗೆ ಇರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂದೇಹವೆಂದರೆ ಖಾತೆದಾರ ಮತ್ತು ನಾಮಿನಿ ಇಬ್ಬರೂ ಸತ್ತರೆ ಹಣ ಯಾರಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.? ಆರ್‌ಬಿಐ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕಾನೂನುಗಳು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನ ರೂಪಿಸಿವೆ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪೂರ್ತಿ ವಿವರ ಮುಂದಿದೆ.

ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಖಾತೆದಾರ ಮತ್ತು ನಾಮಿನಿ ಇಬ್ಬರೂ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರೆ, ಠೇವಣಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ನಾಮಿನಿಯ ಪಾತ್ರವು ಟ್ರಸ್ಟಿಯದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಯ ಅಂತಿಮ ಮಾಲೀಕರಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಶರ್ಬತಿ ದೇವಿ ವರ್ಸಸ್ ಉಷಾ ದೇವಿ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ. ಇದರರ್ಥ ಹಣವನ್ನ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿಜವಾದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮಾತ್ರ ನಾಮಿನಿಯವರದ್ದಾಗಿದೆ.

ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ನಿರ್ಣಯವನ್ನ ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೃತರು ವಿಲ್ ಬರೆದಿದ್ದರೆ, ಆಸ್ತಿಯನ್ನ ಅದರಂತೆ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ವಿಲ್ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಹಿಂದೂ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯ್ದೆಯಂತಹ ಸಂಬಂಧಿತ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಾನೂನುಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ ಇತರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಾನೂನುಗಳು ಸಹ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ. ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಇದಕ್ಕೆ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ, ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಅಥವಾ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರದಂತಹ ದಾಖಲೆಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನ ಸಹ ಕೇಳಬಹುದು.

ಆರ್‌ಬಿಐ ಮಾನದಂಡಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಖಾತೆಯು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಹಕ್ಕು ಪಡೆಯದೆ ಉಳಿದಿದ್ದರೆ, 10 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಠೇವಣಿದಾರರ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿ ನಿಧಿಗೆ (DEAF) ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅದರ ನಂತರವೂ, ನಿಜವಾದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಸರಿಯಾದ ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಣವನ್ನ ಮರುಪಡೆಯಬಹುದು. ನಾಮಿನಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಹಣವು ಖಾತೆದಾರರ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಜಂಟಿ ಖಾತೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ಖಾತೆದಾರನು ಸತ್ತರೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಖಾತೆದಾರನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರು ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾಮಿನಿ ವಿವರಗಳನ್ನ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ನವೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅನಗತ್ಯ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನ ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು.